|
Fatma Aliye (Topuz)
Doğum: 9 Ekim 1862, İstanbul - Vefat: 13 Temmuz 1936, İstanbul İlk Türk kadın felsefecisi ve romancısı olarak kabul edilir. Meydan Larousse'da "İlk kadın Türk yazarı" olarak anılmaktadır. Son dönem Osmanlı devlet adamlarından âlim, hukukçu ve tarihçi Ahmet Cevdet Paşa'nın büyük kızıdır. Gençliğinde fransızca, arapça, tarih, edebiyat, matematik, astronomi, tarih, felsefe ve din konularında babasından ve özel hocalardan eğitim almıştır. Babasının resmi görevleri nedeniyle Halep, Yanya, Şam ve Beyrut vilayetlerinde bulundu. 1878'de II. Abdülhamid'in yaverlerinden Kolağası Faik Bey (Faik Paşa) ile evlenmiştir.
Tanzimat döneminde yaşamış ve kadın sorunlarına eğilmiştir. Kadının toplumdaki yeri, aile içindeki ve evlilikteki konumu ve kadın eğitiminin önemi gibi konuları işlemiş, kadın haklarını savunmuştur. İlk başlarda adını gizleyerek yazan Fatma Aliye Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yayınlanan bir çevirisini gerçek adıyla imzalamış ve bir kadının bu derece üretken bir yazar olması büyük ilgi uyandırmıştır. Hocası ve meslektaşı Ahmet Mithat Efendi kendisi hakkında "Fatma Aliye Hanım yahut Bir Muharrire-i Osmaniyye'nin Neş'eti" adlı eseri kaleme almıştır. Bu eser Osmanlı toplumunda bir kadın yazarın hayatını ele alan ilk monografidir. Çağının türlü sosyal etkinliklerinde rol oynayan Fatma Aliye, 1897 Türk-Yunan Savaşı'nda şehit olanların ailelerine yardım amacıyla Cemiyyet-i İmdadiyye derneğini kurarak bir yardım kampanyası başlatmış ve II. Abdülhamit tarafından bir beratla onurlandırılmıştır. Ayrıca Hilal-i Ahmer (Kızılay) Cemiyeti'nin ilk kadın üyesi olmuş, Trablusgarp ve Balkan Savaşı şehit ailelerine yardım toplanmasındaki rolü nedeniyle Hilal-i Ahmer Cemiyeti tarafından madalya ile ödüllendirilmiştir. Kadınların sosyal hayata girmeleri konusunda da çalışmalar yapan Fatma Aliye, kız kardeşi Emine Semiye ile birlikte Şefkat-i Nisvan (Kadınları Koruma) Derneği'ni kurmuş ve kadınların eğitimine destek olmak, küçük girişimlerle kadınların üretime katılmalarını sağlamak yönünde çaba harcamıştır. Romanları ve diğer çalışmaları ile Avrupa ve Amerika basınında kendisinden söz ettirmiştir. Bazı eserleri fransızca ve arapçaya çevrilmiştir. 1893 yılında Chicago'daki Dünya Fuarı'nda kitapları ve biyografisi sergilenmiştir.
|
